la laxma'i spaji spaji

a bilingual blog in Lojban and English · una bitácora bilingüe en lojban e inglés
un blog bilingue en lojban et anglais · ein zweisprachiger Blog auf Lojban und Englisch
relbau prekarni bau lo lojbo e lo glico

2009-05-07

me la nipon smoka : Japanese socks

ni'o fy cy noi ke'a pendo mi ku'o pu ponse re me la'o zoi The Japanese Language zoi ne fi'e la'o zoi Haruhiko Kindaichi zoi gi'e dunda pa ra mi .i mi ca ba'o tcidu re fi'u ci ra gi'e se spaji lo du'u mi xo kau cmila .i sitna fi

lu zu'u ga nai cusku zoi zoi yok' a nai zoi to'i lu la'e di'u na'e xamgu li'u toi a zoi zoi yok' a nakuttemo ii zoi to'i lu a'u cu'i la'e di'u na'e xamgu li'u toi gi simlu lo ka jursa kei lo te cusku .i zu'u nai ga nai ku'i zoi zoi yo zoi a zoi zoi wa zoi se jmina li'o sa'a gi le cinmo jalge cu zenba lo ka ce'u ralci .i la'e di'u simsa le tcaci noi ke'a nu dasni la'e zoi zoi tabi zoi no'u va'i lo me la nipon smoka te zu'e lo nu fanta lo nu lo jmadegji cu se viska noi ke'a tolclite li'u



My friend P.S. had an extra copy of Haruhiko Kindaichi's The Japanese Language & gave it to me. I'm about two-thirds of the way through, & have already had more laughs than I expected. An excerpt:

If one says, yok' a nai (that's not good) or yok'a nakuttemo ii (I don't care if it's not good), it sounds assertive and harsh. If yo or wa are added, however [...], the emotional impact can be softened. It is akin to the custom of wearing tabi, or Japanese socks, to prevent one's individual toes from being seen, which would be unrefined.

Labels: , , ,

2008-12-02

tcica : Fakery

xu do morji lo du'u bu'u la irunias ueleias cu facki fi lo traji be lo ka ce'u purci bei fo lo'i selci'a be bau lo bangrxeuskera

.i ca ku ba'o jarco lo ka jai tcica to ki'e la'o zoi Language Hat zoi toi
Remember when they found the earliest inscriptions in Basque at Iruña-Veleia?

Turns out they were fake. (H/t: Language Hat)

Labels: , , ,

2008-03-26

u'a tolvli nolraitrunau : Checkmate!

ni'o lo latmo cu te fanva zo catra fu lo pa ci mei

i ju'o mi djuno lo du'u do peisku ma kau i do peisku lu ua panra lo du'u loi bangrninuiti cu te fanva zo snime fu so'i da li'u i da'i nai lo bi'u nai se panra cu jitfa i je ku'i lo go'i cu ru'i se krici so'i da i ja'e bo lo go'i cu krasi zoi zoi snowclone zoi noi ke'a se finti la'o zoi Glen Whitman zoi zi'e noi ke'a se mupli la'e ti

i je ku'i da'i nai lo latmo cu te fanva zo catra fu lo pa ci mei i la'e di'u se xusra ve cu'u la'o zoi Cassell's New Latin Dictionary zoi i e'o ko catlu fi'o birti do
Latin has thirteen terms for 'kill'.

Now I know what you're thinking. You're thinking, "Oh, just as the Eskimos have so many words for 'snow'." But that turns out to be a myth, which is so tenacious that it has yielded the term 'snowclone' (coined by Glen Whitman) for expressions like these.

But the Romans really did have thirteen terms for 'kill', at least according to Cassell's New Latin Dictionary. See for yourself:

pa ci mei co valsi zo catra lo latmo
i je ku'i no lo valsi be se pa'u ti noi pixra cu te farvi lo valsi be zo catra bei lo spano be'o no'u zoi zoi matar zoi i la'e di'u cu co'a se jundi mi se ja'e lo nu pa terpinka pe la'o zoi Bradshaw of the Future zoi cu smadi lo du'u zoi zoi -mate zoi pe se pa'u zoi zoi checkmate zoi ge'u e lo bi'u nai valsi be fi lo spano cu se farvi fi da to zoi zoi check- zoi se farvi fi zoi zoi šāh شاه zoi noi ke'a valsi zo nolraitrunau lo bangrfarsi toi i se mu'i bo ai mi sisku cilre lo du'u ma kau te farvi zoi zoi matar zoi i je ku'i lo se go'i ve cu'u la'o zoi Real Academia Española zoi cu tolselbirti

i so'e roi se xusra fa lo du'u zoi zoi -mate zoi te farvi zoi zoi māt مات zoi noi valsi zo morsi lo xrabo i je ku'i la'o zoi Goofy zoi pe se fi'e la'o zoi Bradshaw zoi prije xusra lo du'u la'e di'u na'e racli i ni'i bo lo caxmati valsi cu farvi lo xrabo valsi lo bangrfarsi valsi i je bo na go'i lo te go'i lo se go'i i se ni'i bo la'ermau fa lo du'u zoi zoi māt مات zoi noi ke'a valsi zo tolvli lo bangrfarsi cu te farvi

ni'o ju'o zoi zoi māt مات zoi valsi zo morsi lo xrabo i se ni'i bo na'e tolracli fa lo nu krici lo du'u lo go'i cu te farvi zoi zoi matar zoi
Yet none of these words is the origin of the Spanish word for 'kill', 'matar'. This came up because a commenter on Bradshaw of the Future guessed that the -mate in checkmate is related to the Spanish. ('Check-' comes from Persian 'šāh شاه' 'king'.) I figured I'd look up the origin of 'matar', but the Real Academia Española says that it's uncertain.

The origin usually given for '-mate' is the Arabic 'māt مات' 'dead'. But Goofy of Bradshaw wisely asserts that that doesn't make sense, because chess terms go from Persian to Arabic & not in the other direction. Hence the more likely origin is the Persian '
māt مات' 'helpless'.

Nonetheless '
māt مات' is certainly the Arabic word for 'dead', so it's not crazy to think that it is the origin of 'matar'.

Labels: ,

2007-08-14

di'a jmive pe'a : Back from the dead

ni'o la'o zoi Language Hat zoi jundygau fi le pa seltcidu be fi la'o zoi San Francisco Chronicle zoi noi karni bei se ra'a le pa nanla be bu'u la tciles be'o noi ca nonkansa gasnu lo nu za'u re'u jmive pe'a fa le pa bangu noi pu zi co'u ve tavla ku'o no'u la selknam to va'i la onas toi i la'o zoi Joubert Yanten zoi noi nanca li pa xa cu cilre se pi'o le su'o re cukta e le su'o re sance vreji

ni'o e'u do tcidu le bi'u nai karni co'e i to'e ki'u nai bo le se go'i cu na'e mutce jundi se finti i mu'a le finti be le go'i cu xusra lo du'u le bi'u nai bangu cu co'u ve tavla ca le bi moi dekna'a i je ku'i ti'e ju'o cu'i so'o tavla be le bi'u nai bangu cu jmive ca le pa no do'a nai moi dekna'a i mu'a le bi'u nai finti cu xusra lo du'u le bi'u nai bangu cu ckaji ly zy fy i je ku'i mi na facki fi le drata krasi be le se go'i i mu'a nai ku'i le cuntu pe le bi'u nai seltcidu cu vajni i so'o banskepre cu smadi lo du'u ji'i mu no ce'i lo ji'i xa ki'o terdi bangu ba za lo nanca be li su'e mu no cu morsi pe'a ja mrojibni pe'a i le bi'u nai nanla ta'i lo nu rejgau fi lo morsi pe'a jo'u mrojibni pe'a bangu cu gunka le vajnyrai be ma'i lo banske bei fi'o krici la'o zoi John McWhorter zoi to ji'a lo drata la'a toi
Language Hat notes an article in the San Francisco Chronicle about a boy in Chile who is single-handedly reviving a recently extinct language, Selk'nam (also called Ona). Joubert Yanten, 16, is teaching himself with books and recordings.

Go ahead and read the article, although it's not very carefully written. It claims the language died in the '70's, but there seem to have been some living speakers as late as the '90's. It claims that it is OSV, but I can't find confirmation of that anywhere else. But the issue is important. Some linguists estimate that 50% of the world's 6000 languages will be extinct or moribund within 50 years. In preserving extinct and moribund languages, this kid is contributing to what John McWhorter (and probably others) consider the most important work in linguistics.

Labels: ,

2007-06-22

zoi py 硫黄島 py e nai zoi py 硫黄島 py co'e : It's 硫黄島, not 硫黄島

ni'o la'o zoi Guardian zoi gubjungau lo du'u le ponjo trugunma cu ca jundi le pu xabju noi pante ku'o gi'e bastygau zoi py Iōtō py zoi py Iōjima py to va'i zoi py Iwo Jima py toi

i le re cmene cu se ciska se pi'o le mintu ke ponjo lerfu to zoi py 硫黄島 py noi valsi fi lu sliri to zoi py 硫黄 py toi daplu to zoi py 島 py toi toi i so'e lo ponjo jugle'u cu lerfu fi su'o re lo se bacru no'u sa'u nai su'o ponjo e su'o jungo selcmu i le bi'u nai valsi zo'u le jungo selcmu terle'u be fi zoi py tō 島 py pu se bacru i ba bo le nolraitru blojenmi cu srera tcidu loi cartu ca'o lo nu zenba lo ni le daplu cu se badgau kei de'i li pa so vo vo i je bacru le ponjo no'u zoi py jima py i loi merko cu cilre fi le se go'i le nolraitru blojenmi

ni'o zoi zoi w zoi canci i ki'u bo lo go'i pu zu se bacru gi'e ba bo ru'i terle'u ma'i le ponjo slakyselyle'u e le latmo selyle'u be fi ri pu le galfi be le selyle'u bei de'i li pa so vo xa
The Guardian reports that the Japanese government has heeded the complaints of the former residents and changed the official name of Iōjima (Iwo Jima) to Iōtō.

Both are written identically in Japanese (硫黄島; the name means 'sulfur 硫黄 island 島'). Most Japanese kanji have at least two pronunciations: one native, and one based on the Chinese. In this case, the Chinese-based pronunciation of 島 (tō) was used until the Imperial Navy misread the maps during the 1944 build-up, and they used the native pronunciation (jima). The Americans picked up that pronunciation from the Imperial Navy.

As for the loss of the 'w', it reflects an archaic pronunciation that was retained in the Japanese kana and the Romanization until the 1946 writing reform.

Links:
Iwoto at Language Hat
Changing Roles of Katakana (and Italics) at Far Outliers

Labels: , , ,

2007-06-20

New Europaio grammar : cnino cukta lo gerna be la'e zoi Europaio zoi

ni'o mi de'i li no vo pi'e pa mu pu cusku se ra'a le cukta be lo gerna be la'e zoi zoi Europaio zoi be'o bei la'e zoi zoi Dnghu zoi i je mi se kai lo ka mi toltce pensi ce'u cu te pinka fi lo du'u le seltcidu cu di'i nai se dicra lo mlibra citri be lo valsi i ua za'a ba bo lo prenu pe la'e zoi zoi Dnghu zoi cu junri jundi le bi'u nai pinka be fi mi gi'e ca ba'o gafygau fi le bi'u nai gerna cukta i ca ku le bi'u nai citri be lo valsi cu fanmo le bi'u nai cukta i ja'e bo to dei se cusku mi le mamta be mi toi le go'i cu simsa le'e cpana rutrceraso i oi nai kukte
cpana rutrceraso cherry on topBack on 15 April I mentioned Dnghu's Europaio grammar & commented somewhat offhandedly that the text was interrupted by longish word histories. The Dnghu people took my comment seriously and have revised the grammar. Now the word histories are at the end of the book, where, as I remarked to my mother, they are like a "cherry on top". Tasty!


Labels: ,

2007-06-19

bangrlivi je'i sanbau : Livonian or Spanish?

ni'o lo so'u ji'i pa no prenu a ju'o cu'i lo so'u ji'i re no prenu bu'u la liatyviias cu certu se bangu lo bangrlivi goi ko'a i loi bangrsuomi joi za'e bangrgiugra cu banlanzu ko'a e lo bangrsuomi e lo bangrxesti e lo drata i ko'a ze'u lo nanca be li so'o ve cu'u la'o zoi Deutsche Welle zoi cu jdika gi'e ku'i xarnu pe'a fi lo nu na'e canci

ni'o za'a lo su'u lo'e selgu'e be la liatyviias cu cuxna lo re moi bangu cu cinri
i lu ga nai da cilre fi lo bangrlivi e nai lo sanbau gi lo natmrlivi na ba mrobi'o pe'a li'u se cusku la'o zoi Beate zoi poi nanca li pa ze zi'e poi pu za lo nanca be li re cu co'a cilre fi lo bangrlivi i ce'o lu mi ba selsau ly gi'e ctuca lo panzi be mi ly i ro da djica lo nu cilre fi lo sanbau i je bo ku'i da mu'i ma cu nitcu lo nu se tcaci lo se go'i li'u se cusku by
i lo sanbau ue sai va'o ma cu jai tcaci bu'u la liatyviias
About a dozen people speak Livonian fluently, maybe two, over in Latvia. It's a member of the Finno-Ugric family, along with Finnish, Estonian, and others. It has been declining for years but refuses to die, as reported by Deutsche Welle.

Apparently the Latvians have an interesting approach to second languages.
"If you learn Livonian and not Spanish, the Livonians won't die," said 17-year-old Beate, who started learning Livonian two years ago. "I will know it and teach it to my children," she said. "Everybody wants to learn Spanish, but why would you need to go after the fashion?"
How did Spanish become fashionable in Latvia?

Labels: , , ,

2007-06-08

lo bangrkotava natmi ba'o cusku : Kotava nation has spoken

ni'o mi pu vitke pe'a lo snustu pe la'o zoi Kotava zoi ku noi ta'o pa da pe bau lo glico cu pagbu ke'a i ta'o nai ma'i bo mi reisku la'e di'e i tu'e pa mai xu ky ckaji lo ka lo za'e frivla ce'o lo za'e zu'evla cu na'o lidne lo za'e fauvla kei goi ly zy fy i re mai ki'u ma go'i tu'u

i da'i nai lo valsi porsi cu mutce jai selzi'e i ku'i ly zy fy traji lo ni lo jufra cu ckaji ce'u kei i ra'u go'i lo ni lo cmalu ja selci'a jufra cu ckaji ce'u i lo nu pu zu zmanei cu krinu la'e di'u e de'u

ni'o la'o zoi Kotavafamik zoi noi spuda cu jmina cusku
lu la'o zoi Staren Fetcey zoi noi finti la'o zoi Kotava zoi cu pa roi ciksi fi mi fe lo du'u lo bi'u nai valsi porsi cu xamgu lo ka lo se tavla cu jundi i lo se tavla cu ja'a bilga lo nu tinju'i ro lo'e jufra goi ko'e i lo vajnyrai datni no'u lo zu'evla ku jo'u lo fauvla cu fanmo ko'e i ja'e bo ri zenba fi'o cfari lo tolvajnyrai fi'o fanmo lo vajnyrai li'u
i mu'a lu
la pier ba sazri lo pa cnino karce
li'u cu se fanva fu zoi zoi
Va warzaf direm Pierre statar zoi a zoi zoi
Pierre va warzaf direm statar zoi a zoi zoi
Pierre statar va warzaf direm zoi a zoi zoi
Statar Pierre va warzaf direm zoi

I visited the Kotava forums (there's a little English section) and asked (1) is it an OSV language and (2) if so, why.

It turns out that word order is very free, but OSV is the most common, especially in writing and in short sentences. This is largely due to the practice being preferred early in the language's history.

The respondent, Kotavafamik, also said the following:

Staren Fetcey, the creator of Kotava, explained me once that this sentence order is an advantage about the attention of the person talked. Indeed, listening is suspended to hear all the sentence. The most important information (subject and verb) is at the end. The sentence is thus a kind of crescendo from the least important until the essential.
For example:

Pierre will drive a new car.
Va warzaf direm Pierre statar.
Pierre va warzaf direm statar.
Pierre statar va warzaf direm.
Statar Pierre va warzaf direm.

Labels: ,

2007-06-01

ko ta va pojgau : You down wit' OSV?

ni'o mi fi'o jarco lo te tolmorji po'u ju'o cu'i la'o ly Blogg Marteins Sveinssonar ly cu facki fi la'o ky Kotava ky goi ko'a noi rolnai za'e djubau gi'e se finti lo pa prenu de'i li pa so ze bi i lo pa ralju ke jondatnymu'e selci'a be se ra'a ko'a cu co'e bau so'o da i je ku'i so'a lo tcila ke jondatnymu'e selci'a cu co'e bau lo fraso po'o i mi milxe certu lo ka se bangu lo fraso i se ki'u bo e'u sai do na'e mulno lacri mi lo nu mi jetnu skicu ko'a

ni'o ko'a simsa la lojban lo ka lo finti be ce'u cu djica lo nu ce'u kulnu nutli i je ku'i je'u ko'a je'a simlu lo ka ce'u ropno i za'a ro lo valsi be fo ko'a cu se finti fo no da i lo ka ko'a ropno ta'i la'e di'u cu se mipri je nai jdika

ni'o lo ka lo'e za'e frivla cu lidne lo'e za'e zu'evla kei joi ka lo'e zu'evla cu lidne lo'e za'e fauvla kei ku goi ly zy fy cu nalro'o selkai ko'a gi'e spaji mi i pe'i lo go'i cu traji lo ka spaji kei fo lo'i selkai be ko'a i to ma'i lo glibau lo'e zu'evla cu lidne lo'e fauvla i je ri lidne lo'e frivla i ma'i la lojban lo'e zu'evla simsa cu lidne lo'e fauvla simsa e lo'e frivla simsa toi i ly zy fy se rirci fi lo'i rarbau gi'e selkai ji'i pa re lo rarbau to ko catlu lo glibau liste toi
Via an unremembered portal, possibly Blogg Marteins Sveinssonar, I stumbled upon Kotava, an international auxiliary language created in 1978 by a lone toiler. The main web page is in many languages, but almost all the detail pages are only in French. My French is not great, so take my assessment with a grain of salt.

Although Kotava, like Lojban, aspires to cultural neutrality, it nonetheless has a distinctly European feel. The vocabulary seems to be completely invented, which obscures but does not diminish the fundamental Europan character of the language.

The non-European attribute which struck me -- indeed the most striking attribute of the language -- is the OSV word order. This means the object precedes the subject, which in turn precedes the verb. (English is an SVO language; Lojban is sort of SVO/SOV.) OSV is rare; about twelve natural languages feature it:

Labels: ,

2007-04-15

Europaio, or Modern Indo-European

ni'o lo pa moi be lo'i pagbu be lo cukta be lo gerna be la'e zoi by Europaio by goi ko'a cu skami gubni ve cu'u la'o ly Blogg Marteins Sveinssonar ly

i ko'a no'u va'i le cabna xinjoironbau cu za'e djubau ra'i lo saske xanri dzena bo xinjoironbau i lo finti be ko'a cu gunka te zu'e lo nu ko'a ba se cuxna la ropno jecta gunma i mu'i bo lo bangu tcini be ry jy gy cu ca nadze'a ri'a lo re ci mei be lo'i ca ba'o selcu'a bangu be'o noi ba zi zenba

ni'o ta'o lo gencku cu tceci'i i ku'i la'e di'e cizra i so'a valsi be fi ko'a be'o pe gy cu vi lidne lo barda velski be vo'a ku jo'u lo so'i simvla be bau loi cabna i la'e di'u mutce dicra lo pu'u tcidu gy

ni'o ta'o nai mi pu zu lo masti be li so'o cu te sidbo la'e da'u i ku'i mi nau mutce krici lo du'u ry jy gy ri'a lo nu lo fanva zmiku cu ba ru'i xagze'a cu kakne lo nu ru'i zenbygau lo ni selcu'a bangu
I read over at Blogg Marteins Sveinssonar that volume one of the Europaio grammar is now online.

Europaio, or Modern Indo-European (MIE), is an auxlang based on reconstructions of Proto-Indo-European. Its designers are working toward making it an official language of the European Union. With 23 official languages currently, and more on the way, the linguistic situation in the EU is becoming unwieldy.

(The grammar is very interesting. Oddly, however, every MIE word is immediately followed by a full derivation, severely interrupting the flow of the text.)

I toyed with this idea myself some months ago. But now I strongly suspect that advances in machine translation will allow the EU to continue tacking on official languages.

Labels: ,

lo re so mei cu banzu : Twenty-nine suffice

ni'o la'e di'e se sitna fi la'o gy International Herald Tribune gy

ni'o tu'e pu ki ku lo pa nalvajni cu co'a se jundi la'o ty Hanife Sahin ty goi sy noi jibysti lo nu kujmikce i to'u nai lo pa trugunma catni cu stidi lo nu loi lerfu be lo bangrtiurki be'o goi ly cu zenba ja'e lo nu ly cu ci re mei kei te zu'e lo nu ly xagze'a fi lo nu mapti loi sance pe lo rabybau i ki ku lu mi pu je ca cu snada se pi'o lo re so mei li'u se cusku sy noi cisma tu'u

From the International Herald Tribune:

A small thing had caught [retired nurse] Ms. [Hanife] Sahin’s attention. A government official had recently suggested increasing the number of letters in the Turkish alphabet to 32 to allow the language to better accommodate Arabic sounds. “I’ve done pretty well with 29 so far,” she said, smiling.

Labels: , , ,

2007-02-21

simsa lo'e birkoku lo ni ce'u cmalu : Apricot-sized

Langenscheidt Lilliput Schwäbischni'o mi ze'a lo nanca be li so'o cu snesmi pacna lo nu mi ba ponse jajgau loi nalgli je suzrelbau vlafanvycku i na pu ja ca zasti fa lo tcini be lo nu mi kakne lo nu terve'u vy kei noi nalseltcu i ku'i su'a lo nu lo selpa'a be da cu binxo lo zasti cu cumki i ja nai bo lo nu da djica sy cu carmi la'u li pi rau

ni'o lo bi'u nai selpa'a be mi gau la poi pendo mi keit cu ca zasti i ta'i bo ky fi mi dunda bevri la'o dy Lilliput Schwäbisch dy pe la'o dy Langenscheidt dy i lo se go'i cu vlafanvycku bau lo do'orbau e lo bangrcuaba gi'e simsa lo'e birkoku lo ni ce'u cmalu

ni'o lo bangrcuaba e lo drata cu klesi lo bangrlalamana noi stici kaurdo'o i lo bangrcuaba cu co'e bu'u je vi la ctudgart
For some years I have dreamed of collecting non-English bilingual/multilingual dictionaries. I have not yet been in a position to spend money so frivolously. But dreams can come true, if you wish hard enough.

My friend Kate has made my dream come true, by bringing me Langenscheidt's
Lilliput Schwäbisch. It's a Swabian-German/ German-Swabian dictionary, about the size of an apricot.

Swabian is a dialect of the West Germanic Alemannic language and is spoken in and around Stuttgart.

Links:
Lilliput Schwäbisch at Amazon.deFlag Germany
Swabian at Ethnologue
Swabian German at Wikipedia

Labels: ,

2007-02-07

naldra sorprekarce : The wrong bus

ni'o to'u la'o zoi Jaeyana Beuraheng zoi goi ko'a noi ninmu gi'e se krasi lo tcesnanu ke gugdrtai gugypau zi'e noi lo nu ke'a jmive cu nanca li ze xa pi su'o cu ca ba'o se xruti fi lo lanzu be vo'a i pu ki bo ko'a zu lo nanca be li re mu cu srera lo nu nerkla lo pa naldra sorprekarce i to'u nai tu'e ko'a se bangu lo me la'o my Patani my meljo e nai lo bangrtai i ko'a pu klama la'o my Kota Bharu my ne ne'i lo mejgu'e te zu'e lo zu'o terve'u i ba za bo ko'a nerkla lo sorprekarce te zu'e lo nu xrukla lo zdani ne ne'i la'o ty Narathiwat ty noi gugypau i ku'i ko'a srera gi'e se bevri fi la kruntep no'u va'i la bankok ge'u zi'e ne be'a vu lo ki'otre be li pa ci no no i ko'a nerkla lo drata sorprekarce poi ko'a krici lo du'u ke'a ba mo'i ne'u klama ku'o gi'e ku'i se bevri fi la'o ty Chiang Mai ty ne be'a vu lo ki'otre be li xa mu no i ko'a ze'u lo nanca be li mu cu jmive renvi ta'i lo zu'o pikci i ba bo ko'a de'i li pa so bi ze cu se kavbu lo pulji gi'e se bevri fi lo jecydi'u be se va'u loi zdacau i lo du'u ko'a ka'e bacru no da cu se krici i ba zu bo loi ci tadni be ra'i la'o ty Narathiwat ty de'i li re no no ze pi'e pa cu klama te zu'e lo nu gunka bu'u lo bi'u nai zdacau jecydi'u kei gi'e ka'e tavla ko'a fo lo bangu be vo'e tu'uJaeyana Beuraheng, a 76-year-old woman from a province in the far south of Thailand, was returned to her family after taking the wrong bus 25 years ago.

Ms Jaeyana, who speaks Patani Malay but not Thai, had traveled to Kota Bharu, Malaysia to go shopping. She then boarded a bus to return to her home province of Narathiwat, but having made a mistake she was instead driven to Bangkok, 1300 km to the north. She boarded another bus which she thought was heading south, but wound up in Chiang Mai, another 650 km north.

She got by for five years as a beggar, until she was arrested in 1987 and brought to a state homeless shelter. She was thought to be mute until last month, when three students from Narathiwat came to work at the shelter and were able to speak to her in her own language.

Labels: , , ,

2006-09-30

jungo panra be zo senci : Chinese "sneeze"

ni'o ba'a nai mi pu za lo jeftu be li so'o cu co'a darlu fapro pa bi'u nanmu goi ko'a lo ni loi jungo cu kakne lo nu tcidu jo'u ciska i mi ki'u lo nu mi'a ti'u li 03 cu zvati lo barja cu na mulno morji lo se darlu a lo te darlu i sa'e nai lo ci'arci'e co jungo jo'u ponjo cu se gunta mi gi'e te badgau ko'a

i ko'a pu ze'a lo nanca be li so'o cu xabju lo pongu'e i je bo lo re bi'u nai bangu cu milxe do'a slabu mi e'e nai i e'e cu'i je ku'i lo juglerfu ca lo nu verba cu co'a slabu mi i to'e se ji'u nai bo nandu fa lo nu mi snada darlu da i lu'a ri cu se cmima le du'u lo ni loi jungo cu kakne lo nu tcidu jo'u ciska cu ba ro roi rinju lo du'u lo selci'a valsi cu toltce mapti lo selbacru valsi

i mi ca lo bi'u nai nu darlu cu na kakne lo nu facki lo krinu be lo du'u lo bi'u nai ka toltce mapti cu na se rinju lo ni loi ba'e ponjo cu kakne lo nu tcidu jo'u ciska i je ku'i ba za bo mi co'a jimpe lo du'u lo ponbau cu pa moi bangu pi so'a loi ponjo kei e ku'i lo du'u lo bangu tcini pe loi jungo cu mutce drata i to'u nai lo jugbau cu banlanzu da'i nai ji'i 8 bangu i lo trugunma cu xusra lo du'u la'e zoi jy 普通話 putunghua jy lu'u noi krasi la beidjin gi'e se jutsi la'e zoi jy 官話 guanhua jy no'u va'i la'o gy Mandarin gy cu te ckule fu vo'a i se ni'i bo so'o xecto megdo be lo prenu cu tadni lo nu bau lo 2 moi cu tcidu jo'u ciska gi'e nai pu cilre fi lo nu bau lo 1 moi cu tcidu jo'u ciska li'o sa'a

ni'o so'o selci'a be se pa'u la'e zoi gy pinyin.info gy cu srana lo bi'u nai cuntu i mi sitna la'e lo glico panra be lu lo jugbau ki'u ma kau cu mabla tcenandu li'u ku pe fi'e la'o gy David Moser gy zi'e pe se cu'u lo panra be
lu lo jungo cu na ka'e morji lo cunso barna i da'i nai lo fange tadni be lo jugbau cu mutce se pluka lo nu zgana lo nu da poi jbena se bangu cu na kakne lo nu ciska lo lerfu po de poi cafne valsi i li'o sa'a za'a lo ciska jo'u tcidu stati jungo cu tolmorji fi lo lerfu po lo panra be lo cafne valsi no'u fu'e mu'a lu lante be fi lo tinci li'u e zo cidni e zo luptci e zo bircidni e zo zingibero e zo kicne e lo drata fu'o i sa'e bo lo bi'u nai jungo na kakne lo nu ciska lo ba'e pa moi barna po lo bi'u nai lerfu i pau nai xu cumki fa lo nu do xarpei lo nu lo'e pa mutce xamgu se ctuca glico be lo ka selbau cu mulno tolmorji fi lo nu ciska lo panra be lo cafne valsi ku no'u fu'e mu'a zo cidni a lu lante be fi lo tinci li'u fu'o ge'u a lo tolcafne valsi no'u fu'e mu'a zo sludemcro a zo ginfu'izmase fu'o i mi cu pa roi dormijysai penmi 3 ve balcu'e be fo la beidjin be'o poi tadni lo jugbau gi'e jungo lo ka jbena ku'o zi'e poi pa lu'a ke'a cu se krasi la xongon i je bo mi ca lo nu go'i cu bilma gi'e troci lo nu te notci lo nu na ba kakne lo nu penmi pa pendo ku pa cmalu py i za'a mi na kakne lo nu morji zoi jy 嚏 ti jy noi lerfu gi'e pagbu zoi jy 打喷嚔 da penti jy noi valsi zo senci i mi cpedu lo nu lo bi'u nai lerfu ta'i ma kau cu se ciska kei lo bi'u nai 3 se penmi i je bo ue lo te go'i cu burna lafmuvgau lo janco i no lo go'i cu kakne lo nu drani ciska lo bi'u nai lerfu i ju'a lu jungo me la xarvrd li'u so'e roi tcita lo balcu'e po la beidjin i pau nai xu cumki fa lo nu do xarpei lo nu da'i 3 lo ve balcu'e be lo glibau bei fo la xarvrd cu tolmorji fi lo nu ciska lo glico panra be zo senci i je ku'i lo bi'u nai tcini cu na'e tolcafne bu'u lo jugygu'e li'u
A few weeks back I got into an argument with a dude over literacy in China. The circumstances (3 a.m., local tavern) were such that I don't remember quite what our respective positions were. But broadly speaking, I was running down the Chinese and Japanese writing systems & he was defending them.

The problem was that he had spent some years in Japan, whereas my understanding of the languages is almost nil, although I have had some familiarity with hanzi since childhood. Still, it was difficult to back up my points, one of which was that literacy in China will always be hampered by the tenuous connection between the written and spoken word.

At the time I couldn't quite come up with any reason why that wouldn't hamper literacy in Japan as well, although since then it has occurred to me that while the vast majority of Japanese have Japanese as their first language, in China a vastly different situation holds. Chinese is really a language family rather than a language, comprising eight languages or language groups. The government insists that only Mandarin (specifically 普通话 putonghua, which is a Beijing dialect) be taught in schools. Therefore, millions of people are learning a second language and literacy at the same time, without ever learning literacy in their first language. On top of that, there is not much tradition of writing the non-Mandarin Chinese languages, so the writing system, which is less than ideal for Mandarin, is even less suited for the others.

Over at pinyin.info there are several essays addressing these issues. I include below a bit from David Moser's "Why Chinese is so damn hard".
Chinese people are not born with the ability to memorize arbitrary squiggles. In fact, one of the most gratifying experiences a foreign student of Chinese can have is to see a native speaker come up a complete blank when called upon to write the characters for some relatively common word. ...I have seen highly literate Chinese people forget how to write certain characters in common words like "tin can", "knee", "screwdriver", "snap" (as in "to snap one's fingers"), "elbow", "ginger", "cushion", "firecracker", and so on. And when I say "forget", I mean that they often cannot even put the first stroke down on the paper. Can you imagine a well-educated native English speaker totally forgetting how to write a word like "knee" or "tin can"? Or even a rarely-seen word like "scabbard" or "ragamuffin"? I was once at a luncheon with three Ph.D. students in the Chinese Department at Peking University, all native Chinese (one from Hong Kong). I happened to have a cold that day, and was trying to write a brief note to a friend canceling an appointment that day. I found that I couldn't remember how to write the character 嚔, as in da penti 打喷嚔 "to sneeze". I asked my three friends how to write the character, and to my surprise, all three of them simply shrugged in sheepish embarrassment. Not one of them could correctly produce the character. Now, Peking University is usually considered the "Harvard of China". Can you imagine three Ph.D. students in English at Harvard forgetting how to write the English word "sneeze"?? Yet this state of affairs is by no means uncommon in China.

ni'o lo cnino datni zo'u ti'e lo du'u 99 ce'i loi ponjo cu kakne lo nu tcidu jo'u ciska kei kei noi so'i roi se xusra cu ju'o cu'i jitfaUpdate: Apparently the oft-cited figure of 99% for Japanese literacy may be inaccurate.

Labels: ,

2006-09-10

If you were sixty-furnace

ni'o lo nu lo nu la'o gy Dann Baker gy goi dy by cu jmive cu nanca li 50 cu se salci ca lo prulamcte i so'i prenu cu zvati te zu'e lo nu salci dy by noi banli je citno nanmu i dy by traji ju'o cu'i lo'i zgike prenu poi jikca mi ku lo ka stati i dy by mutce stati lo nu zgike terpemci e lo nu zgike finti e lo nu jgita tigni i dy by ca lo nu zgike se bende la'o gy Spaceheaters gy poi co'u zasti ku'o fi mi cu tigni se pi'o lo snoslijgita i dy by zgike te bende fi la'o gy Love Camp 7 gy i lo zgike pe ri cu se klesi lo zgiknroknrolo po'o i ju'a la'a do pu no roi tirna lo simsa be la'o gy Love Camp 7 gy

ni'o lo fetpa'i be dy by cu pu zbasu le pa bitmu po la dan gi'e cpedu lo nu lasna lo dacti co mojgau be fi dy by ke'a kei loi salci i mi ne'i lo zdani be vo'a cu snada sisku pa seltigni selsa'a liste pe la'o gy Spaceheaters gy gi'e ji'a facki pa cizra mifra poi mi ba zu do'a nai cu jimpe fi ke'a
My friend Dann Baker's 50th birthday celebration was held last night. Tons of people came out to fête the great young man. Dann is perhaps the finest musician in my acquaintance -- a great lyricist, a great songwriter, and a crazy delicious guitarist. He played bass guitar in my now defunct band, the Spaceheaters. His principal project is a band called Love Camp 7. Except for the rock instrumentation they are uncategorizable; you've never heard anything like them.

His girlfriend set up a "wall of Dann", for which invitees were asked to contribute Dann-related memorabilia. I rummaged the house to find a Spaceheaters set list, and also uncovered a mysterious document that took me some time to decipher:

You have the necessity of the temporary one, of which that she projected nevertheless in me, if you were sixty-furnace

i lo bi'u nai selci'a cu mifra fi la'o gy Lost in Translation gy i ri samru'e pa jufra be fi lo glibau pa drata jufra be fi lo glibau lo nu pilno la'o gy Babelfish gy lo nu fanva vo'e lo fasybau mu'a fu da xi 1 gi'e fanva ri lo glibau fu da xi 2 gi'e fanva ri lo dotybau mu'a fu da xi 3 gi'e fanva ri lo glibau fu da xi 4 gi'e panra jai rapli i lo'e jalge cu klesi lo tcecizra pemciIt's the result of Lost in Translation, an engine that takes English text and outputs English text -- after using Babelfish to translate the original into French, back to English, into German, back into English, &c. The results are a kind of surrealistic poetry.

Labels: ,

2006-09-07

pinfu gerna : Captive's grammar

ni'o ro ba'u da cu ca ba'o ve lisri la natacas kampuc goi ko'a fo lo cniri'a i ko'a noi nixli ra'i la osteraix cu pu se prezerle'a gi'e pinfu se ralte ze'u lo nanca be li 8 i je ba bo ko'a vo'a de'i li 08 pi'e 23 cu zifygau i lo nu ko'a jo'u pa karnysku cu casnu cu se tivni la'o dy ORF dy ne la osteraix i pa le selkai be lo go'i be'o poi ve gubjungau fo la'o gy Times gy poi karni ra'i la niu,IOrk to'i lo nu pliveigau cu sarcu toi cu bai se jundi mi se cu'u lo glico panra be
lu la kampuc cusku lo se du'u vo'a ro roi krici lo du'u vo'a ba lifri ze'o lo manku za'e nitloiku'a i ko'a ta'e tinju'i lo nuzba te zu'e lo nu ctuca vo'a i lo li'i ko'a seljikcau jmive cu mutce betri ckaji lo ka ko'a ta'e tavla se pi'o la'e zoi dy Präteritum dy to'i ri klesi lo fauvla te pi'o lo nu tavla fi lo purci fasnu toi noi lo'e ciska cu zmadu lo'e tavla lo ni ce'u bau lo dotco cu pilno ke'a li'u
i mi na'e certu lo do'orbau i je ku'i ta poi te sitna cu cizra mi i 1 mai mi tcidu pi so'i lo selci'a vreji be lo bi'u nai nuncasnu i je ko'a ga'a mi cu na tolfadni cafne pilno la'e zoi dy Präteritum dy i 2 mai lo'e natmrxosteraixa ve cu'u la uikipedias pe bau lo dotco cu na'o pilno la'e zoi dy Präteritum dy lo nu te lisri lo purci fasnu i 3 mai ko'a ca lo nu se zerle'a cu jai nanca li 10 gi'e la'a sai certu lo nu pilno lo gerna pe lo re ciste be lo nu tavla fi lo purci fasnu

ni'o xu da djica lo nu pinka la'e di'u
By now everyone has heard the thrilling tale of Natascha Kampusch, the Austrian girl who was kidnapped and held in captivity for eight years before her escape on 23 August. She was interviewed yesterday on Austrian television broadcaster ORF, and one aspect of the broadcast, as reported in the New York Times (reg. req.), caught my attention.
Ms. Kampusch said she always believed she had a future outside the grim cellar. She listened to the news to educate herself. Among the most poignant signs of her solitary life was her use of the imperfect tense, which appears more in written than in spoken German.
I'm no German expert, but this strikes me as odd. First of all, in the transcript of the interview it doesn't look like she's using the imperfect (or preterite) unusually often. Second, according to the German Wikipedia, Austrians do tend to use the preterite colloquially for narration of past events. And third, by the age of ten, when she was abducted, she most likely had already mastered the usage of the two past tense forms.

Anybody want to weigh in on this?

Labels: , , ,

2006-08-15

fi'i tcidu be fi la'o gy Language Hat gy : Welcome Language Hat readers

ni'o ga nai mi birti da'i lo du'u do ba vitke pe'a gi mi ca'u punji pe'a da'i lo pukmau ke rinsa matci pe'a i a'o do zanfri lo li'i ca'o vitke pe'a ti noi relbau prekarni i la lojban cu runbau gi'e se jicmu lo selbri logji le'a le pa moi i e'u do vitke pe'a la'e zoi gy lojban.org gy te zu'e lo nu zenba se jungau kei gi'a mrilu fi mi gi'a tcidu so'o selkarni gi'a zukte zo'e i mi ckire do lo nu vitke pe'aIf I had known you were coming I would have laid out a nicer welcome mat. Enjoy your stay at this bilingual blog. Lojban is a constructed language based in First Order Predicate Logic. Visit lojban.org for more information, or email me, or read some posts, or whatever. Thank you for coming.

Labels: ,

2006-08-02

pruni nanba : Elastic loaves

ni'o la maxmud axmadinedjad noi ralja'a la irAn cu minde lo trugunma jo'u kulnu girzu lo nu bastygau lo selga'i valsi be fi lo banrfarsi lo valsi be fi lo fange be'o poi lo selbau cu pilno ke'a i se mu'i bo mu'a lo cidjrpitsa cu selcme pa'a lu pruni nanba li'u i la'e di'u de'i li 07 pi'e 29 cu se karni fi lo jecta

ni'o ro jecta girzu jo'u selkarni ve cu'u lo bi'u nai termi'e selci'a cu se minde fi lo nu pilno lo valsi poi lo du'u ke'a matmau cu se kairpaijdi lo catni ke bangu badgau no'u la'o fy farxangistane zaban o adabe farsi فرهنگستان زبان و ادب فارسی fy a va'i la natmrfarsi ke bangu je selci'a cregri i la'e di'u cu te jungau fi la'o gy IRNA gy no'u la muslo jecta nuzba ca'igri

ni'o lo bi'u nai cregri cu ba'o jmina za'u 2 ki'o valsi te zu'e lo nu vo'e basti lo valsi be fi lo fange poi ropno ra'u be'o poi ba'o binxo lo fadni be lo ka lo selbau cu pilno ce'u i lo ka ce'u selpli valsi fi lo xrabo cu zmadu lo ka se kufra lo trugunma i ki'u bo xy jai bau se ciska fai la kuran

ni'o sei sa'a se karni le'a lo si'o
Iranian President Mahmoud Ahmadinejad has ordered government and cultural bodies to use modified Persian words to replace foreign words that have crept into the language, such as "pizzas," which will now be known as "elastic loaves," state media reported Saturday.

The decree, issued last week, orders all governmental agencies, newspapers and publications to use words deemed more appropriate by the official language watchdog, the Farhangestan-e Zaban va Adab-e-Farsi, or Persian Academy, the official news agency IRNA reported.

The academy has introduced more than 2,000 words as alternatives for some of the foreign words, mostly from Western languages, that have become common in Iran.

The government is less sensitive about Arabic words, because it is the language of the Koran.

See also:
Language Hat: Purging Persian
Language Log: Elastic Loaves for Lunch
Jardinière: Elastic Loaves!
فرهنگستان زبان و ادب فارسی

Labels: , , ,

2006-06-28

lo nuzba zo'u lo tolci'oce'uskepre cu kakpa tolmipri lo tolcitrai ke banrxeuskera selci'a

ni'o lo tolci'oce'uskepre cu ba'o kakpa tolmipri lo selci'a be bau lo banrxeuskera bei de'i lo 3 moi ctona'a i je loi banrxeuskera banskepre cu cusku lo se du'u lo se go'i cu tcevajni

ni'o lo du'u lo banrxeuskera cu so'o moi lo'i ropno bangu lo ni ce'u tolci'o i pu ku lo selci'a be lo jdaca'i bei bau ge lo banrkastilia spano gi lo banrxeuskera bei de'i li 1040 cu tolcitrai lo'i mupli be lo banrxeuskera

ni'o lo pu zi seltolmipri selci'a cu terfacki bu'u lo latmo stuzi be vi la gasteiz no'u va'i la vitorias noi natmrxeuskera tcadu i lo valsi be lo selska be'o ku jo'u lo fauvla ku e lo valsi sinxa be la cevn e lo xi'ojda e lo censa lanzu be'o e lo drata cu sraku se ciska fi lo kitybli e lo bongu e lo blaci spisa i la eliseos xil poi jatna be loi saske kakpa cu cusku lo se du'u lo satci detri be lo nu lo bi'u nai spisa cu se zbasu cu ba na terfacki pu lo nu li 2006 pi'e 10 a li 2006 pi'e 11 cu detri i to'e ki'u bo lo cmima be la euskaldzaindia no'u lo banrxeuskera tadnykamni cu cusku lo se du'u lo terfacki cu tolfadni.

ni'o lo valsi po'u zoi xy urdin xy to zo blanu toi e
zoi xy zuri xy to zo blabi toi e
zoi xy gorri xy to zo xunre toi e
zoi xy edan xy to zo pinxe toi e
zoi xy ian xy to zo citka toi e
zoi xy lo xy to zo sipna toi e
zoi xy Iesus Ioshse ata ta Miriam ama xy to lu la iecu,yx e la poi patfu iosef e la poi mamta mariam li'u toi e
zoi xy Geure ata zutan xy to lu a'o re'e le patfu cu zvati do li'u toi e lo drata cu'u lo kakpa bende cu selci'a fi loi bi'u nai terfacki dacti

i ji'a facki lo pixra be lo ro moi vacysai e lo drata vu'o poi fasnu ri'i la iecu,yx

Archaeologists have unearthed inscriptions in the Basque language that could date from as early as the third century, a find Basque linguists hailed as extraordinarily important.

Basque, or euskera to its speakers, is considered to be one of the oldest languages in Europe [...] Until now, a text written by a monk in both Castillian Spanish and Basque had been the oldest written example of the language, dating from the year 1040.

The new inscriptions were found at a Roman site near the Basque town of Vitoria in northern Spain, and included the names of colours, verbs and references to God, Christianity and the Holy Family etched into bricks, bones and pieces of glass.

The head of the excavation, Eliseo Gil, said the pieces would not be dated exactly until October or November, but members of the Academy of the Basque Language, Euskaltzaindia, said the find was extraordinary

Among the words inscribed were the colours "urdin" (blue), "zuri" (white) and "gorri" (red), verbs "edan" (drink) "ian" (eat) and "lo" (sleep), the excavation team said.

Another piece read "Iesus, Ioshse ata ta Miriam ama" (Jesus, the father Joseph and the mother Mary) while another had the greeting "Geure ata zutan" (May the Father be with you).

Archaeologists also found pictures depicting the life of Jesus, including what could be a Last Supper.

Labels: , , ,

2006-05-30

cnino ke bangu cilre ciste

ni'o pa pendo be mi bei me'e la'o gy Kate Crane gy a va'i la keit krein ca lo cabdei cu jungau mi fo la'o gy Earworms gy goi ko'a zi'e noi xelcli be fi lo bangu i lo du'u lo bangu cu ve ctuca se pi'o lo zgike cu steci ko'a cu'u ky ky i ja'e bo mi toldra krici lo du'u da poi bangu cu te cilre fu ko'a ta'i lo nu sanga lo jufra be bau da i je ku'i da'i nai lo nu nalsanga cusku loi jufra kei be fi'o kansa lo zgike se rilti cu tadji i lo nu lo snada tadni cu vitke lo fange gugde gi'e dansu ca lo nu tavla kei cu xanri mi vau a'u

ni'o sei sa'a se karni le'a lo si'o
Kate Crane, a friend of mine, told me today about Earworms, a language learning method. She said it is characterized by using music as a teaching method. So I believed (incorrectly) that you learned a language by singing the sentences. But in fact, speaking the sentences along to rhythmic accompaniment is the method. I imagine the successful student visiting a foreign country & dancing while talking.

Labels: ,